κοινωνία αξιών

©Δημήτρης Χαντζόπουλος “Τα Νέα” 21.01.14

Η απόδραση Ξηρού από τις φυλακές κατάφερε να διχάσει πάλι τη Ελληνική κοινωνία, να γελοιοποιήσει τη χώρα, να κινήσει υπόνοιες για τον ρόλο των μυστικών υπηρεσιών, για την ανεπάρκεια του σωφρονιστικού συστήματος, σπέρνοντας πάλι αμφιβολίες και υποψίες.

Όταν συνελήφθησαν τα στελέχη της 17 Νοέμβρη, είχαν εκφρασθεί λογικές απόψεις ότι η οργάνωση δεν είχε ξεκαθαρισθεί πλήρως και ότι κορυφαία στελέχη της δεν είχαν συλληφθεί.

Σήμερα, μετά από 12 χρόνια η συζήτηση ξανανοίγει. Δεν θα σταθούμε στο τι είπε ο Ξηρός, με τη διεστραμμένη λογική του. Η δημοσιοποίηση όμως του βίντεο Ξηρού χωρίς περιορισμούς μας γέννησε απορίες. Γιατί δημοσιεύθηκε; Τι φαρισαϊσμός είναι αυτός να συμφωνούν όλοι ότι δεν πρέπει να προβάλουμε αυτά που λένε οι τρομοκράτες και από την άλλη να δημοσιεύονται όσα λέει ένας στυγνός εγκληματίας; Και μην πει κανείς περί δημοκρατίας και λογοκρισίας, γιατί ο Ξηρός είναι ένας στυγνός εγκληματίας, αμετανόητος, που λειτουργεί εις βάρος της κοινωνίας και συνεπώς δεν μπορεί η ίδια η κοινωνία να του δίνει δημόσιο βήμα.

Το χειρότερο είναι ότι με αυτές τις ανεύθυνες πρακτικές, ένας κοινός εγκληματίας αποκτά δημοσιότητα και αναβαθμίζεται σε είδωλο, με τις συνακόλουθες επιπτώσεις που μπορεί να έχει αυτό.

Και αυτές μπορεί να είναι από το να παρασύρει μερικούς αφελείς νέους με κακή παιδεία και να ξυπνήσει πάλι μερικά απολιθώματα του παρελθόντος, μέχρι του να δούμε ένα ‘’τυφλό’’ κτύπημα λόγω της εσωτερικής του ανάγκης να αποδείξει ότι ηγείται. Μία ‘’δεύτερη ευκαιρία’’ για να αποδείξει ότι δεν τον χαρακτηρίζει η συμβιβαστική στάση που είχε από τότε που συνελήφθη (εξ ου και καμώνεται ότι θεωρούσε υποχρέωσή του να ξεγελάσει αυτούς που τον εμπιστεύθηκαν ανοήτως).

Αυτός είναι και ο μεγαλύτερος κίνδυνος, οι δημόσιες δηλώσεις του, που προβλήθηκαν ευρέως, να τον εγκλωβίσουν σε μία ανάγκη να φανεί συνεπής με αυτές και να ‘’κτυπήσει’’ τυφλά, γιατί οι ευκαιρίες και οι δυνατότητες να σχεδιάσει και να οργανώσει επιλεκτικά είναι μηδαμινές.

Ας ελπίσουμε ότι οι διωκτικές αρχές θα ενεργοποιήσουν τις δυνατότητες που έχουν και θα τελειώνουμε γρήγορα με τα απόβλητα. Επίσης ελπίζουμε να πήραν όλοι οι εμπλεκόμενοι το μάθημά τους, ευχόμαστε χωρίς θύματα αυτή τη φορά.

Στέλιος Φενέκος

Φυσικά και δεν τρέφω κάποιου είδους νοσηρή απέχθεια για το τόσο φιλόξενο στοιχείο της επίπλωσής μας, το οποίο απλόχερα προσφέρει τη θαλπωρή του σε τόσες καθημερινές μας στιγμές αλλά…

Αποτελεί το καταφύγιο κάθε συμπολίτη μας που προβάλλει γνώμη χωρίς γνώση, αποτελεί το φρούριο από όπου εκτοξεύονται κριτικές για ό,τι συμβαίνει γύρω μας. Και αφήνω στην άκρη κάθε φίλαθλο που είναι συγχρόνως προπονητής, επιθετικός, αμυντικός και κεντρώος παίκτης παρακολουθώντας έναν αγώνα απολαμβάνοντας πίτσες ή σουβλάκια και ο οποίος φυσικά τα ξέρει όλα! Αλλά πολιτική από τον καναπέ … δε γίνεται! Γιατί μας αφορά όλους και γιατί δεν μπορεί να είμαστε απλοί, άβουλοι θεατές της ζωής μας.

Όλοι γνωρίζαμε ότι τα παραδοσιακά πολιτικά κόμματα και κάποια προβεβλημένα στελέχη τους που διαχειρίστηκαν την εξουσία αξιοποιούσαν τις «καρέκλες» τους επωφελώς για τους ίδιους, καταβαραθρώνοντας το παρόν μας και υποθηκεύοντας το μέλλον μας. Πολλοί αντιλαμβάνονταν ότι κάτι δεν πάει καλά αλλά ξεχνιούνταν απολαμβάνοντας τα δανεικά αγαθά που αγόραζαν με δόσεις, οι εργοδότες τους χρηματοδοτούνταν, ενίοτε αφειδώς και χωρίς τις προβλεπόμενες εξασφαλίσεις, από τις τράπεζες και το δημόσιο χρηματοδοτούσε την ελληνική οικονομία και κοινωνία με δανεικά τα οποία ¨θεωρούσε¨ ότι θα ήταν αγύριστα.

Η θεατρική αυτή παράσταση έλαβε τέλος και καλούμαστε όλοι να πληρώσουμε τις συνέπειες των πράξεών τους αλλά και της απραξίας μας. Η απραξία είναι μια μορφή συνενοχής και αυτό πληρώνουμε χρόνια τώρα, υφιστάμενοι περικοπές στους μισθούς και τις συντάξεις, αντιμέτωποι με την ανεργία και την απουσία του κράτους πρόνοιας, αναλωνόμαστε σε έναν καθημερινό αδυσώπητο αγώνα για να καλύπτουμε με τα ολοένα περιοριζόμενα έσοδα –όσο και αν μπορούμε- τις ολοένα αυξανόμενες υποχρεώσεις μας.

Όταν επίορκοι πολιτικοί νομοθετούσαν εξαμβλώματα όπως ο γνωστός νόμος «περί ευθύνης υπουργών» που στην πραγματικότητα θα έπρεπε να ονομάζεται «περί ανευθυνότητας υπουργών¨ γιατί εξασφάλιζε την ατιμωρησία των υπευθύνων και πρωταιτίων εμείς πού ήμασταν; Όταν τα κόμματα υπόσχονταν πριν από κάθε προεκλογική περίοδο τα πάντα και κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησής τους δεν εφάρμοζαν τίποτε πού ήμασταν; … Στον καναπέ… κρίνοντας… κρίνοντας, κατακεραυνώνοντας τους συμμετέχοντες στην κεντρική πολιτική σκηνή αλλά μη προτείνοντας λύσεις. Η αποχή και η αποστασιοποίηση δεν μπορεί να αποτελεί ποτέ επιλογή γιατί είναι απαρχή νέας καταστροφής. Ο Πλάτων υποστήριζε ότι: ¨μια από τις τιμωρίες μας όταν δεν ασχολούμαστε με την πολιτική είναι να μας κυβερνούν κατώτεροί μας.¨

Οι αρχαίοι μας πρόγονοι τα έλεγαν, αλλά εμείς αρκούμαστε πολλές φορές σε επιφανειακή αρχαιολαγνεία, εμμένοντας σε τυπικότητες και χάνοντας την ουσία.

Ας μην πετάξουμε τον καναπέ αλλά ας ¨πεταχτούμε¨ από αυτόν, ας θυμηθούμε τις αξίες που χάσαμε και… χαθήκαμε, ας κερδίσουμε τη δυνατότητα να ονειρευόμαστε, ας διεκδικήσουμε κρατική διακυβέρνηση με εντιμότητα, αξιοκρατία και αποτελεσματικότητα, ας διεκδικήσουμε ρόλο στα πολιτικά δρώμενα, ας πάψουμε πια να είμαστε οι κομπάρσοι της ζωής που απλώς – ίσως- ψηφίζουν τρεις φορές ανά πενταετία, ας πάψουμε να είμαστε οι πελάτες των χρεωκοπημένων ιδεολογιών και των ανήθικων πρακτικών τους. Ας διώξουμε τη γκρίνια για το τι κάνει το κράτος μας για εμάς και ας ασχοληθούμε τι κάνουμε εμείς για την πατρίδα μας (Kέννεντυ).

Θέλουμε μια πατρίδα ισχυρή και δυνατή, αυτήν που αξίζει στην παράδοσή μας, αυτήν που αξίζουμε εμείς και τα παιδιά μας, θέλουμε να ξαναθυμηθούμε και να εφαρμόσουμε τις αξίες που δημιούργησαν τον υπέροχο πολιτισμό μας, που μεταλαμπαδεύτηκε στα μήκη και τα πλάτη της γης, θέλουμε η γαλανόλευκη να κυματίζει παντού περήφανα, θέλουμε ο όρος Έλληνας να ξαναγίνει τιμητική διάκριση, όπως στην αρχαιότητα.

Θέλουμε Δημοκρατία Ευθύνης και Συμμετοχής. Πάνω σ΄αυτά τα βράχια εμπνεύστηκε ο Περικλής το πολίτευμά του, πάνω στα ίδια βράχια θα την αναγεννήσουμε όλοι μαζί, όλοι συμμετέχοντας με ευθύνη και συνέπεια. Θέλουμε ελευθερία την οποία ο καθένας μας θα τιμά με τις επιλογές του.

Θέλουμε κράτος δικαίου, όσοι έχουν παρανομήσει να τιμωρηθούν παραδειγματικά ώστε η ατιμωρησία και η ασυλία να υπάρχουν πλέον μόνο στα λεξικά και όχι να αποτελούν το βέβαιο καταφύγιο των επίορκων πολιτικών και οικονομικών παραγόντων.

Θέλουμε αξιοκρατία, δουλειά για όλους ανάλογα με τα προσόντα τους.

Θέλουμε αξιοπρέπεια για όλους. Οι νέοι μας να μπορούν να προσπαθούν γιατί θα έχουν να ελπίζουν στη διαμόρφωση του μέλλοντός τους. Οι μεγαλύτεροι να απολαμβάνουν τους καρπούς της δουλειάς και των ασφαλιστικών εισφορών που πλήρωναν για χρόνια.

Θέλουμε εκπαίδευση για όλους διασυνδεδεμένη με την αγορά εργασίας. Παιδεία που θα γαλουχήσει τους νέους μας στις αξίες, την αριστεία, την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα. Θέλουμε διεθνοποίηση της παιδείας μας, με τη χώρα μας να αναδεικνύεται σε ζηλευτό προορισμό για όλους τους σπουδαστές του κόσμου, και όχι κλειστά πανεπιστήμια.

Θέλουμε να μπορούμε να ονειρευτούμε μια καλύτερη ζωή σε μια καλύτερη Ελλάδα.

Ας μη μείνουμε στη γκρίνια και την κριτική για το παρελθόν και ας ονειρευτούμε, και μετά ας ¨ξυπνήσουμε¨ για να κάνουμε τα όνειρά μας στόχο που θα υπηρετήσουμε όλοι μαζί με συνέπεια και αφοσίωση.

Όποιοι βγουν μπροστά αντιμετωπίζουν καμιά φορά τη ειρωνική στάση κάποιων… ¨άλλο ένα κόμμα…¨ , ¨και ποιοι νομίζετε θα σας ψηφίσουν…¨, ¨μόνη σας ελπίδα να έχετε μεγάλο σόι να σας στηρίξει…¨.

Αλλά πρέπει να παλέψουμε για το παρόν μας, για το μέλλον μας για να μην κρυβόμαστε όταν αργότερα τα παιδιά μας μάς ρωτήσουν: ¨κι εσύ τι έκανες;¨

Ας σηκωθούμε από τον καναπέ και ας πάρουμε τη ζωή μας στην ψυχή και στα χέρια μας… Ελάτε να ξαναανακαλύψουμε τις αξίες μας, να τις κάνουμε λαμπερό φάρο που θα σκορπίσει τα σκοτάδια του πολιτικού παρελθόντος, ας γίνουμε ενεργοί πολίτες συμμετέχοντας με όλη τη δύναμη της ύπαρξής μας, ας βγούμε μπροστά, άξια, για την Πατρίδα που ονειρευόμαστε, για την Πατρίδα που αξίζουμε.

Δημήτρης Κόλλιας, Kαθηγητής Φιλόλογος

Ξαφνικά, αγχωμένα, θυμήθηκαν όλοι τις συνεργασίες, μια ανάσα πριν τις ευρωεκλογές. Κάποιοι, με περίσσεια ”δημοκρατικότητας”, καλούν όλους τους άλλους να ενταχθούν στο σχήμα τους, υπό την ηγεσία τους ‘’εννοείται’’!!!  Άλλοι πάλι ψάχνουν για την κολυμβήθρα του Σιλωάμ, είτε σε ξενιστές, είτε αλλάζοντας όνομα, πιστεύοντας ότι έτσι θα ξαναμπούν αμόλυντοι στο ‘’παιχνίδι’’, με τα ίδια μυαλά της μικροπολιτικής όμως.

Η “κοινωνία αξιών” και οι “Δημοκρατικοί” (η μόνη συνεργασία που πέτυχε και συνεχίζει να προχωρά, γιατί έγινε με δημοκρατικούς, συνεπείς και καθαρούς όρους) έχουν κάνει μία πρόταση εδώ και μήνες: “ΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΘΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ” – ΤΟ “ΝΕΟ” ΠΟΥ ΘΑ ΜΑΣ ΟΔΗΓΗΣΕΙ ΣΤΟ “ΑΥΡΙΟ” ( http://wp.me/p2SV3s-xO ). Προτείνουν την έκθεση στις εκλογές, με κοινό ευρωψηφοδέλτιο, όσων πολιτικών σχηματισμών και κινήσεων έχουν συναφείς θέσεις για την Ευρώπη, χωρίς κομματικό χαρακτήρα, αλλά με τους ικανότερους, που να μπορούν να εκπροσωπήσουν δυναμικά τη χώρα στα ευρωπαϊκά όργανα, χωρίς αρχηγικά καπελώματα, χωρίς πόλεμο για να μπουν οι “δικοί μας” κλπ.

Έκτοτε, πολλοί προσπάθησαν να διαμορφώσουν τις δικές τους κακέκτυπες προτάσεις συνεργασίας, οι οποίες βασίζονται σε ψηφοθηρικούς και μόνο λόγους και δεν καταφέρνουν να κρύψουν τις ηγεμονικές βλέψεις και τις υστερόβουλες προσωπικές επιδιώξεις.

Η “κοινωνία αξιών” και οι “Δημοκρατικοί” συνεχίζουν να διαβουλεύονται με άλλους πολιτικούς σχηματισμούς και πολιτικές κινήσεις, επιδιώκοντας να διευρυνθεί η ομάδα αυτών, που με αρχές μπορούν να συνεργασθούν αποτελεσματικά, για την βέλτιστη εκπροσώπηση της χώρας μας στο ευρωκοινοβούλιο.

Στέλιος Φενέκος

Αντιπρόεδρος της “κοινωνίας αξιών”

Αναλύοντας κανείς γλωσσολογικά και ετυμολογικά την λέξη «Ευρώπη» βρίσκεται μπροστά σε μια αναπάντεχη έκπληξη για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της ηπείρου μας. Κατά την κρατούσα άποψη, η λέξη «Ευρώπη» προέρχεται από την αρχαία ελληνική και σημαίνει «ανοιχτομάτα». Είναι σύνθετη από τις λέξεις «Εύρος» και «Ώψ». Η πρώτη σημαίνει πλατύς, ανοιχτός και η δεύτερη οφθαλμός, μάτι. Μια άλλη ωστόσο θεωρία, θέλει τελικά το όνομα «Ευρώπη» να προέρχεται από την σημιτική λέξη «Έρεβος», που σημαίνει σκοτάδι, αντικατοπτρίζοντας την υποτιμητική γνώμη που είχαν οι τότε ακμάζοντες αρχαίοι λαοί της Ανατολής για την ήπειρό μας. Αυτή την γνώμη φρόντισαν να την αλλάξουν πρώτοι οι αρχαίοι έλληνες.

Αλλά αρκετά με την ιστορία, το παρελθόν και τους αρχαίους ημών. Βρισκόμαστε στο 2014, μισό αιώνα και βάλε από “το πρώτο συγκεκριμένο βήμα προς μια Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία” και εκατό περίπου ημέρες πριν από τις κρισιμότερες ευρωπαϊκές εκλογές. Αλήθεια, πόσο Ευρωπαϊκή (δηλαδή «ανοιχτομάτα») δείχνει η Ένωση μπροστά στις προκλήσεις της σημερινής εποχής; Μπορεί να μετεξελιχθεί σε μια Ομοσπονδία ή μήπως έχουμε οδηγηθεί σε ένα σκοτεινό τούνελ, δικαιολογώντας έτσι την δεύτερη ερμηνεία του ονόματός της ; Προσωπικά, εκτιμώ ότι η Ευρώπη είναι «θολωμένη», χωρίς σχέδιο για το μέλλον, εδώ και καιρό σε «Ευρωκατάθλιψη» και στο βάθος αχνοφαίνεται….έρεβος. Και όταν μιλάμε για Ευρώπη και Ε.Ε., εννοούμε τα θεσμικά της όργανα και τις πολιτικές ηγεσίες τους.

Αναμφισβήτητα, η μακρά πορεία της Ευρωπαϊκής Ενοποίησης έχει να επιδείξει ως μοναδικό παγκόσμιο εγχείρημα ειρηνικής συνύπαρξης και συνεργασίας, πολλά θετικά επιτεύγματα. Η εγκαθίδρυση ειρήνης μεταξύ των κρατών μελών της και η εμπέδωση κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων για τους Ευρωπαίους πολίτες είναι τα βασικότερα. Από την άλλη πλευρά, ο ξεχασμένος στόχος της περίφημης Σύγκλισης και η παταγώδης αποτυχία της Στρατηγικής της Λισσαβόνας, η οποία φιλοδοξούσε να πετύχει μια πιο ανταγωνιστική Ευρώπη με περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας, είναι μερικές από τις αποτυχίες της. Και μετά την ειρήνη, την δημοκρατία και την οικονομική ανάπτυξη τι; Ένας από τους λόγους της «Ευρωκατάθλιψης» (πρώιμα στάδια της οποίας είχαν κάνει την εμφάνισή τους ήδη πριν την κρίση) είναι ότι η Ε.Ε. έπεσε θύμα της ίδιας της επιτυχίας. Η διεύρυνση μπορεί να δίνει την αίσθηση μιας ολοκλήρωσης, το στοίχημα όμως της εμβάθυνσης, από το 2004 και μετά, χάθηκε. Ήρθε μετά και η κρίση με την υπεροψία και βραδυπορία των ηγεσιών της και αποτελείωσε το όραμα της Πολιτικής Ένωσης. Το χάσμα μεταξύ «Παρεκκλίνοντος Νότου» και «Υποδειγματικού Βορρά» διευρύνεται, το κοινό νόμισμα σε μια ατελή Οικονομική Ένωση έχει ετεροβαρή λειτουργία και η δημοκρατική νομιμοποίηση αποτελεί ακόμα ζητούμενο.

Την συγκεκριμένη ιστορική στιγμή λοιπόν και με τα δεδομένα αυτά, όλη η Ευρώπη πορεύεται στις Ευρωεκλογές βιώνοντας μια διάχυτη «Ευρωκατάθλιψη». Αυτή η «Ευρωκατάθλιψη» ξυπνά φαντάσματα του παρελθόντος (φασισμό, εθνικισμό) και αμφισβητεί πλέον ευθέως κάθε θετικό επίτευγμα της Ε.Ε. Είναι φαινόμενο πρωτοφανές εξαιτίας του μεγέθους της κρίσης στους κόλπους της Ε.Ε., άκρως ανησυχητικό, αλλά και συνάμα άκρως επιστημονικά ενδιαφέρον και αξιοπερίεργο. Διότι, μπορεί ιατρικά η κατάθλιψη ενός ανθρώπινου οργανισμού να εξηγείται, να αναλύεται και να αντιμετωπίζεται με μεγαλύτερη ή μικρότερη επιτυχία,  ενός πολιτικού οργανισμού και διεθνούς μορφώματος όμως; Η θέση περί «Ευρωκατάθλιψης» τεκμηριώνεται στον εξής παραλληλισμό: Ένας ανθρώπινος οργανισμός υποφέρει από κατάθλιψη όταν υπάρχει μια ψυχοπαθολογική αίσθηση στεναχώριας, ενώ η διάγνωση δεν είναι πάντα τόσο εύκολη και η αιτιολογία δεν είναι σαφής. Δεν μπορεί, δηλαδή, να απομονωθεί ένας μεμονωμένος παράγοντας που προκαλεί την κατάθλιψη, αντιθέτως η κατάθλιψη θεωρείται αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης πολλών παραγόντων. Διάφορες θεωρίες ψυχολογίας και ψυχανάλυσης θέλουν τους ανθρώπους που εμφανίζουν κατάθλιψη να έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση, να ασκούν έντονη αυτοκριτική και να έχουν αρνητική εκτίμηση για τον κόσμο και το μέλλον. Παράλληλα, χάνουν τη δυνατότητα να αντλούν ευχαρίστηση από παλιές ενασχολήσεις ή ενδιαφέροντα εμφανίζοντας άγχος με την μορφή εσωτερικής δυσφορίας, αισθήματος επικείμενου κινδύνου ή παθαίνουν προσβολές πανικού. Σε επίπεδο σκέψης, αντίληψης και λήψης αποφάσεων εκφράζονται συναισθήματα και σκέψεις ενοχής για τρέχουσες ή παρελθούσες αποτυχίες και λάθη. Μήπως όλα τα παραπάνω δεν είναι και συμπτώματα που παρουσιάζουν όλη την περίοδο από το 2004 και μετά οι φορείς λήψης αποφάσεων της Ε.Ε. (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, Επιτροπή, Eurogroup) και ειδικά καθ’ όλη την περίοδο χειρισμών της κρίσης του ευρώ;

Το ζητούμενο πλέον είναι πώς θα υπάρξει θεραπεία σ’ αυτή την «Ευρωκατάθλιψη» και πώς η πορεία της Ευρωπαϊκής Ενοποίησης θα βρει μια νέα δυναμική βάζοντας νέους στόχους με πλοηγό κοινές αρχές και αξίες. Η μορφή και ο προσανατολισμός της Ε.Ε. και η ανατροπή της υπάρχουσας «νοσηρής» κατάστασης είναι κορυφαίο διακύβευμα των προσεχών Ευρωεκλογών. Και ο προβληματισμός δεν είναι στείρα ακαδημαϊκός. Είναι βαθύτατα πολιτικός και η όποια εξέλιξη της Ε.Ε. θα έχει άμεσο αντίκτυπο τόσο σε εθνικό επίπεδο, για την θέση της Ελλάδας στο διεθνές στερέωμα, όσο και για την καθημερινότητα των πολιτών, καθώς ως γνωστόν το 80% της εθνικής νομοθεσίας προέρχεται από την Ε.Ε. Όσοι καλλιεργούν υπερβολικές προσδοκίες για αναστροφή του αρνητικού κλίματος τόσο για την Ευρώπη όσο και για την χώρας μας, λόγω της ελληνικής προεδρίας της Ε.Ε., θα πρέπει να είναι πολύ προσεκτικοί. Μην ξεχνάμε ότι, η Κύπρος άσκησε την προεδρία της Ε.Ε. από τον Ιούλιο έως τον Δεκέμβριο του 2012 και λίγους μήνες μετά υπέστη το σοκ του κουρέματος των τραπεζικών καταθέσεων. Η καταιγίδα της κρίσης μπορεί να κόπασε, αλλά η συννεφιά βρίσκεται ακόμα πάνω από την Ελλάδα και την Ευρώπη. Για να επανέλθει η Ελλάδα στο βιοτικό επίπεδο που είχε πριν την κρίση θα χρειαστεί ρυθμούς ανάπτυξης σταθερά πάνω από 3% για αρκετά χρόνια, κάτι το οποίο δεν διαφαίνεται υπό τις παρούσες συνθήκες.

Αν λοιπόν οι σύγχρονες πρακτικές θεραπείας της κατάθλιψης σε ανθρώπινο επίπεδο υιοθετούν τον συνδυασμό και την συνέργεια ψυχοφαρμάκων και ψυχιατρικής θεραπείας, τότε η αναλογία βρίσκει την αντιστοιχία της στην ύπαρξη ενός γενναίου χρηματοδοτικού πακέτου (βλ. σχέδια τύπου «ΜΑΡΣΑΛ» με στοχευόμενους πόρους στην καταπολέμηση της ανεργίας) σε συνδυασμό και σε συνέργεια με τον ριζικό επανασχεδιασμό της θεσμικής δομής της Ε.Ε. Η προσπέραση μορφωμάτων ενός Υπερκράτους ή μιας καθαρά διακυβερνητικής συνεργασίας και η δημιουργία μιας Ομοσπονδιακής Ευρωπαϊκής Διακυβέρνησης θα πρέπει να είναι η στόχευση προκειμένου η Ευρώπη να μπορέσει όχι μόνο να ξεπεράσει την κρίση αλλά και να παίξει τον ρόλο που της αναλογεί στον πολυπολικό κόσμο του 21^ου αιώνα. Μακριά από διλήμματα μηδενιστών «Ευρωσκεπτικιστών» και αφελών «Ομοσπονδιστών». Σε αυτή την νέα ευρωπαϊκή ομοσπονδιακή αρχιτεκτονική οι «Βρυξέλλες» δεν θα χρειάζεται να ασχολούνται με το… πόση κανέλα επιτρέπεται να έχουν τα δανέζικα ζαχαρωτά. Οι εξουσίες που θα ασκούνται σε υπερεθνικό επίπεδο θα μπορούσαν να είναι και λιγότερες από όσες είναι σήμερα εκχωρημένες. Αυτό δεν σημαίνει λιγότερη Ευρώπη. Η έννοια άλλωστε της Ομοσπονδίας κάθε άλλο παρά συγκέντρωση σημαίνει καθώς κυρίως ευνοεί την αποκέντρωση. Πληθώρα ζητημάτων θα μπορούσαν να ανατεθούν σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο. Σε αντιδιαστολή, μια ουσιαστική επιτελική νομισματική και οικονομική διακυβέρνηση θα μπορούσε να ασκείται από μια εκλεγμένη εκτελεστική Επιτροπή (Commission). Αυτή η Επιτροπή με τον εκλεγμένο Πρόεδρο και τα μέλη της (με την θέσπιση ενός Ευρωπαίου Υπουργού Οικονομίας) θα προτείνεται από τους πανευρωπαϊκούς κομματικούς οργανισμούς, κάτι που δειλά δειλά αρχίζει να γίνεται και θα ελέγχεται από ένα Ευρωκοινοβούλιο με ενισχυμένες εξουσίες. Ταυτόχρονα, ο ρόλος των εθνικών κοινοβουλίων και η διάδρασή τους με το Ευρωκοινοβούλιο και την Επιτροπή θα πρέπει να αναβαθμιστεί. Η επαναθεμελίωση της σχέσης των υπερεθνικών θεσμών με τα κράτη μέλη θα δώσει νέα πνοή στην Ευρωπαϊκή Ενοποίηση και θα γίνει μέσω εγκριτικού πανευρωπαϊκού δημοψηφίσματος ώστε να νομιμοποιηθεί από τους ίδιους τους ευρωπαίους πολίτες. Τακτική που θα έπρεπε να είχε ακολουθηθεί και στην περίπτωση της Ευρωπαϊκής Συνταγματικής Συνθήκης.

Συνοψίζοντας, η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα κρίσιμο μεταίχμιο για το ποια θα είναι η πορεία της από εδώ και πέρα. Αν θέλουμε να επικρατήσει η Ευρώπη των Αξιών και όχι η Ευρώπη των αγορών, τότε χρειάζεται η χάραξη άλλης πορείας. Οι συσχετισμοί που θα έχουν δημιουργηθεί την επομένη των Ευρωεκλογών θα δώσουν το νεύμα για ένα «Καλημέρα Ευρώπη» ή για ένα «Καληνύχτα, και καλή τύχη…», όπως ήταν η γνωστή αποφώνηση αμερικανικής εκπομπής.

Βασίλης Π. Μπόκος, Δικηγόρος

Μ.Α. Ευρωπαϊκών και Διεθνών Σπουδών

Μέλος Πολιτικής Επιτροπής της “κοινωνίας αξιών”

Στο 2014 τελειώνουν τα περιθώρια για την απρόσκοπτα συνεχιζόμενη εσωτερική υποτίμηση, που κατευθύνεται και υλοποιείται με πρόσχημα την εξυγίανση και την ανταγωνιστικότητα.

Τελειώνουν τα περιθώρια διότι τελειώνουν οι αντοχές της κοινωνίας. Τελειώνουν οι αντοχές διότι:

Πρώτον, κάηκε όλο σχεδόν το “οικονομικό λίπος”.

Το λίπος που μας χρειάστηκε για την επιβίωση στον οικονομικό χειμώνα των τριών τελευταίων χρόνων.

Αποδείχτηκε ότι υπήρχε όντως συσσωρευμένο αυτό το “σωτήριο” λίπος για να καεί. Υπήρχε ελάχιστο στα χαμηλά κοινωνικά στρώματα και αρκετό στα στρώματα της μεσαίας τάξης. Τα χαμηλά κοινωνικά στρώματα, όπως ήταν φυσικό, το έκαψαν πολύ νωρίς. Η μεσαία επιχειρηματική τάξη, αρχικά αιφνιδιασμένη από την κατάφωρη παραβίαση των κανόνων της ελεύθερης οικονομίας και από την αντιδημοκρατική λήψη αποφάσεων αφαίμαξής της, αλλά και πιο σφυρηλατημένη στις δυσκολίες, κράτησε με τα δόντια τον πρώτο καιρό και μεγάλο μέρος των χαμηλών στρωμάτων που απασχολούσε ή εμπλέκονταν στους κύκλους εργασιών της, άντεξαν κι αυτά μαζί της.

Τώρα όλοι τρώμε από τις σάρκες μας και η απίσχνανση είναι πλέον αποκρουστικά ορατή.

Δεύτερον, τελείωσε η σοφή υπομονή που επέδειξε ο κατά τα άλλα θερμόαιμος λαός μας.

Γι αυτή την υπομονή θα γράψουν οι ιστορικοί του μέλλοντος.

Στην αρχή ήταν η εμπιστοσύνη (αν και τραυματισμένη από τον αιφνιδιασμό) που έδειχναν οι οπαδοί και ψηφοφόροι των μεγάλων κυβερνητικών κομμάτων προς τον διατυμπανιζόμενο πατριωτισμό των ηγητόρων τους. Αυτή η εμπιστοσύνη επικρατούσε έναντι του κινήματος των αγανακτισμένων και τροφοδοτούσε αρχικά τη συνολική αντοχή. Στην αρχή η πλειοψηφία ήλπιζε ότι γίνεται κάποια ρεαλιστική διαπραγμάτευση με τους δανειστές και ότι έχει σχεδιαστεί πραγματικά μια σύντομη και μόνη εφικτή έξοδος από το τούνελ – τα ΜΜΕ άλλωστε ανέλαβαν να πείσουν ότι θα δούμε σύντομα το φως της εξόδου, αρκεί να διορθωθούμε με τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις στο κράτος και στους θεσμούς. Έτσι δόθηκε τότε η επικοινωνιακά επικρατέστερη οριοθέτηση της κρίσης και της διάρκειάς της.

Στην συνέχεια, όταν αποδείχτηκε ότι οι ηγήτορες (εγχώριοι και ξένοι) ήσαν νάνοι των διαπραγματεύσεων και ότι άλλες είναι οι μεταρρυθμίσεις που εφαρμόζονται, αυτή η εμπιστοσύνη αποσύρθηκε. Οι νάνοι όμως συνέχισαν να κυβερνούν και το 2013, με μόνη στήριξη από την κοινοβουλευτική παρέα τους. Για να τροφοδοτηθεί παραπέρα η συλλογική υπομονή χρειάστηκε να ανασύρουμε και να αξιοποιήσουμε και τα τελευταία υπολείμματα της αυτοπεποίθησής μας και σαν λαός και σαν άτομα. Ιδέες κυκλοφόρησαν πολλές και κινήσεις γίνονται καθημερινά, άλλοτε δειλά και άλλοτε υπερβολικά σεμνά. Καθώς όμως, τόσο στην οικονομία όσο και στην πολιτική, κανένα δυναμικό ρεύμα δεν εμφανίζεται για να δώσει ελπίδα, το αποτέλεσμα είναι να εξαντλείται και η αυτοπεποίθηση – το να πιστεύουμε δηλαδή ότι μπορούμε να τα καταφέρουμε αν αφυπνιστούμε.

Σε αυτό εξάλλου βοήθησε και το σαράκι που διέβρωσε την αυτοεκτίμησή μας καθώς διατυπώθηκε εκείνο το “μαζί τα φάγαμε”. Διότι, με τραυματισμένη αυτοεκτίμηση αφενός και το αγχωτικό ερώτημα της συσχέτισης των ατομικών με τις συλλογικές ενοχές να πλανάται ανάμεσά μας, δεν μπορούμε να κρατήσουμε για πολύ σε επάρκεια και την αυτοπεποίθησή μας. Κάπως έτσι, μας τέλειωσε και η υπομονή και η οργή πλέον παίρνει τη θέση της υπομονής σχεδόν παντού, σχεδόν για όλους. Μόνον που οργή χωρίς κάθαρση στις αιτίες και τους πραγματικούς υπαίτιους, μπορεί σαν μπούμερανγκ να γίνει δύναμη αυτοκαταστροφής.

Τρίτον, είναι το γκρέμισμα κάθε ορθολογικά θεμελιωμένης ελπίδας για σύντομη ανάκαμψη.

Είτε σταματήσει το 2014 είτε το 2016 η βαθιά ύφεση, η οικονομία θα χρειαστεί χρόνο για να συνέλθει (να σταθεροποιηθεί) και η ανάπτυξη στη συνέχεια θα πάρει κι αυτή χρόνο. Διότι δυναμική ή σε ανάκαμψη οικονομία δεν είναι μόνον οι αριθμοί (τα μακροοικονομικά και δημοσιονομικά μεγέθη).

Πρώτα απ΄ όλα αλλά και πάνω απ΄ όλα δυναμική οικονομία είναι οι άνθρωποι που εργάζονται και επιχειρούν.

Η δυναμική οικονομία στηρίζεται στην ύπαρξη δυναμικών και ανανεούμενων στρωμάτων με όρεξη για εργασία και δημιουργία και την τόλμη του επιχειρείν. Αλλά κι αυτό δεν είναι αρκετό, χωρίς μια έστω παρηγοριά, μια βάσιμη υπόσχεση, για ένα έστω μεσοπρόθεσμα υγιές περιβάλλον, που κι αν δεν τους στηρίζει, τουλάχιστον δεν θα τους εμποδίζει. Αν ήσουν δυναμικός και δημιουργικός και τολμηρός και καθ΄ όλα ικανός και παρήγαγες αποτελέσματα και κάποια μέρα οι ηγήτορες που έπιναν κρασί στο όνομά σου, μπαίνουν στο μαγαζί σου και στο γδύνουν και ξαναγυρίζεις στο μηδέν, μπορείς να εμπιστευθείς ξανά το κάλεσμά τους για να κάνεις νέο ξεκίνημα; Μπορείς να εμπιστευθείς κάποιον άλλον νεώτερο ηγεμόνα που θα εμφανισθεί από την ίδια “φαμίλια” των παλιών;

Δεν μπορείς και σου είναι δύσκολο να εμπιστευθείς ακόμη και από την απέναντι “φαμίλια”. Όταν καείς απ΄ τον χυλό φυσάς και το γιαούρτι.

Έπειτα, μια δυναμική οικονομία δεν μπορεί να έχει ανισομέρεια στα πόδια της πέρα από έναν βαθμό. Δεν μπορεί να έχει και να βασίζεται σε κάποιο μακρύτερο ποδάρι (π.χ. μεταποίηση, εμπόριο, υπηρεσίες, τουρισμό, δημόσια έργα) και το ποδάρι της πρωτογενούς παραγωγής αγαθών να είναι το σημαντικά κοντύτερο. Μια εθνική οικονομία στο παγκοσμιοποιημένο και χαοτικό περιβάλλον του αχαλίνωτου ανταγωνισμού δεν μπορεί να είναι δυναμική αν δεν έχει ικανοποιητικό βαθμό ανεξαρτησίας και αντοχής στους “παγκόσμιους ανέμους” και έναν συγκεκριμένο ρόλο (μικρό έστω) στην παγκόσμια κατανομή εξαγωγικού εμπορίου, αν δεν εξασφαλίζει επάρκεια παραγωγής για τη διατροφή του πληθυσμού της και την αναγκαία εσωτερική παραγωγή φθηνής ενέργειας για να κινηθούν τα πάντα. Με λίγα λόγια αυτά που δεν φροντίσαμε τόσες δεκαετίες έγιναν και αιτίες για την κρίση αλλά θα είναι και αιτίες για τη βασανιστικά αργή έξοδο από αυτήν.

Τέλος, μια δυναμική οικονομία χρειάζεται να φρεσκάρεται με δυναμικές γενιές νέων ανθρώπων που βγαίνουν από καιρό σε καιρό στο προσκήνιο και προσαρμόζουν με σοφία τα πανιά στις αλλαγές των ανέμων. Μια δυναμική οικονομία χρειάζεται νέα ρεύματα και νέα οράματα. Χρειάζεται νέες επεξεργασίες της συλλογικής μνήμης και νέο Λόγο. Ένα νέο “Γιατί-Πώς-Πού”. Χρειάζεται συνεκτικότητα όταν γίνεται παράδοση σκυτάλης. Χρειάζεται είτε τη σοφία της γενιάς που παραδίδει, είτε τη διεκδικητικότητα της γενιάς που παραλαμβάνει, είτε στην καλύτερη περίπτωση και τα δύο.

Αυτήν την κρίσιμη στιγμή φοβάμαι πως δεν έχουμε ούτε το ένα ούτε το άλλο ή στην καλύτερη περίπτωση πως δεν είμαστε έτοιμοι σαν χώρα, σαν λαός. Το παλιό πολιτικό προσωπικό, γαντζωμένο στην αλαζονεία του και παραλογιζόμενο από τον φόβο της επερχόμενης παταγώδους πτώσης του, κρατάει σφιχτά τη σκυτάλη. Επίσης, οι εξουθενωμένοι επιχειρηματίες της μεσαίας τάξης δεν έχουν ακόμη πιστέψει πως η μόνη τολμηρή κίνηση που μπορούν να ελπίζουν είναι να δώσουν ζωτικό χώρο στη νέα γενιά και στις καινοτομίες των φρέσκων ιδεών. Από την άλλη μεριά η νέα γενιά σιωπά ή φεύγει. Φεύγει από ένστικτο αυτοσυντήρησης, φεύγει από έλλειψη καθοδήγησης ή σιωπά διότι ξοδεύει πολύ ενέργεια στις τεράστιες προσπάθειες να χαλιναγωγήσει πρώτα την οργή της ώστε να μπορέσει να σκεφθεί πώς θα διεκδικήσει το παρόν, που θα έπρεπε κανονικά να της ανήκει.

Στο 2014 τελειώνουν λοιπόν τα περιθώρια…

Όλοι το κατάλαβαν και όλοι είναι τρομοκρατημένοι – εγχώριοι και ξένοι ηγεμόνες. Όλοι στα κρυφά καταστρώνουν εναλλακτικά σενάρια. Μόνο που δεν είναι σενάρια για το αμοιβαίο καλό, για την έξοδο από την κρίση, για την πρόοδο. Είναι σενάρια για αντίδραση σε περίπτωση μεγάλης ανατροπής από την ίδια την κοινωνία. Είναι σενάρια ανάσχεσης μιας τέτοιας ανατροπής και κάθε ανατροπής.

Όμως η ελπίδα για το καλό όλων (Ελλήνων και Ευρωπαίων) βρίσκεται μόνον σε κάποια ανατροπή. Όχι την οποιαδήποτε ανατροπή. Αλλά στην ανατροπή που θα απελευθερώσει έναν ούριο δυνατό άνεμο όρεξης για έξυπνη δουλειά και για μοντέρνο νοικοκύρεμα σε όλο το αρχοντικό.

Διότι αρχοντικό είναι ο τόπος μας. Παλιό μεν, αλλά αρχοντικό, και ανήκει σε όλη την ανθρωπότητα. Εμείς που το κατοικούμε είμαστε προς το παρόν οι ένοικοι. Για πόσο ακόμη; Υπάρχει ξέρετε περίπτωση, από ένοικοι του αρχοντικού να γίνουμε κηπουροί και επιστάτες και καμαριέρες. Οι επίδοξοι ένοικοι από την παγκόσμια τάξη της νέας ολιγαρχίας αλλά και γνωστοί γείτονες καραδοκούν. Αυτοί γνωρίζουν και τους φανερούς αρχαίους αλλά και τους κρυμμένους θησαυρούς του αρχοντικού και ανέκαθεν το λιμπίζονται. Σήμερα τρέχουν τα σάλια τους… είναι έτοιμοι.

Τελικά;

Θα συνεχίσουμε να τρώμε από τις σάρκες μας;

Θα περιμένουμε μέχρι την τελευταία σταγόνα υπομονής;

Θα δώσουμε τόπο στην ανεξέλεγκτη οργή ώστε να κάψει και τα χλωρά;

Θα συνεχίσουμε να φοβόμαστε τον “ξαφνικό θάνατο” παίρνοντας μικρές δόσεις δηλητήριου;

Θα συνεχίσουμε να αναπολούμε μια στρεβλή και κουτσή οικονομία με ένα αδηφάγο κράτος;

Θα φυσάμε συνέχεια το γιαούρτι;

Θα αποκαλούμε αποτυχημένη τη μια γενιά και ανέτοιμη ή και χαμένη την επόμενη;

Θα εκμηδενίσουμε κάθε ίχνος αυτοπεποίθησης;

Θα συνεχίσουμε τον αγκυλωμένο και απονευρωμένο πολιτικό διάλογο;

Θα σβήσουμε τις μνήμες και τα μαθήματα για να σωθούμε από τις ενοχές;

Μαζόχες μάλλον δεν είμαστε. Μήπως τελικά έχουμε μια κρυφή περιέργεια για το πώς είναι ο πάτος του πηγαδιού;

Οι ακραίοι κάνουν αυτό που ξέρουν και το μόνο που μπορούν: οδηγούν την κοινωνία στα άκρα.

Τελικά τι να κάνουμε;

Οι κατεργάρηδες να πάνε εκεί που τους αξίζει.

Οι σκεπτόμενοι, οι ανθρωπιστές, οι εραστές του δημιουργικού μόχθου όλοι μαζί να σηκώσουμε τα μανίκια σε έναν ειλικρινή και άμεσα αποτελεσματικό διάλογο.

Πρώτο έμπρακτο δείγμα να δώσουμε στις επερχόμενες εκλογές.

Για μια Ευρώπη και μια Ελλάδα με ανώτατη αξία την ανθρώπινη ελευθερία και την αξιοπρεπή ευμάρεια όλων.

Να σοβαρευτούμε όλοι. Τα περιθώρια τελείωσαν.

Νικόλαος Νημάς

Μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου της “κοινωνίας αξιών”